برگرفته از کتاب: رازهای سر به مهر تاریخ دیپلماسی افغانستان

پروفیسور داکتر الکساندر کنیازف

ترجمه به دری: ع. آ.

قدرت های بزرگ و مساله تباری[ اتنیکی] در افغانستان(1)

پس از جنگ های ضد انگلیسی نیمه دوم سده نزدهم در افغانستان، حاکمیتی که به قبایل کوچرو (کوچی) یکی از گروه های تباری [کشور] - پشتون ها تکیه داشت، بر جا ماند. پیش از تهاجم انگلیس به افغانستان، در این جا  حاکمیت سیاسی به دست حلقات محدود نخبگان پشتون بود که با مناطق زمیندار تاجیک جسته و گریخته درگیر کشاکش های پیوسته بودند - درست مانند آسیای میانه که مقارن این زمان به روسیه پیوسته بود. انگلیسی ها  که در وضعی نبودند که مقاومت پشتون ها را در نبردهای رور در رو در هم بشکنند، عملا به پشتون ها امکان دادند تا سلطه خود را بر سایر گروه های تباری (با به رسمیت شناختن  سلطه آنان بر این مناطق) در ازای خودداری از پیشبرد سیاست خارجی ضد انگلیسی؛ قایم نمایند.

 از سوی دیگر، در حل مساله افغانستان به سود پشتون ها، در این هنگام، امپراتوری روسیه نیز ذینفع از کار برآمد.  بیشتیرین زمینداران در آسیای میانه  و افغانستان  در این هنگام تاجیک ها بودند و همو تاجیک ها- یگانه توده بزرگ پارسی زبان در منطقه بودند  که به گونه سنتی  به سوی  تهران گرایش داشتند. در آستانه تهاجم  روس ها و انگلیسی ها به آسیای میانه، همو تاجیک ها در این جا نخبگان فرهنگی و سیاسی را می ساختند. همانا فرمانروایان [بومی] تاجیک با پویایی در برابر گستره جویی روس ها در آسیای میانه مقاومت و ایستادگی می کردند. تاجیک ها در بخارا، خیوه، و خوقند فرمانروایی می کردند(2)و زبان آن ها زبان رسمی و ادبی این دولت ها و توده های بومی بود.

حجاب از كشف تا منع

نويسنده: علي اصغر رجا

مقدمه

كشف و منع حجاب از نظر تاريخي در راستاي جريان بزرگ غرب‌گرايي قرار دارد. كشف حجاب اشاره دارد به آنچه كه استبداد داخلي در برخي از كشورهاي مسلمان در مركز جهان اسلام با اشاره و دستور استعمارگران غربي براي رواج بي‌حجابي در ميان زنان و دختران انجام دادند. منظور از منع حجاب اشاره به جرياناتي است كه در تركيه و اروپا و حتي اخيراً آفريقا براي جلوگيري از ورود دختران محجبه به محيط‌هاي آموزشي صورت گرفته و مي‌گيرد. جريان غرب‌گرايي، جرياني است خودخواسته از حكومت‌هايي به ظاهر مستقل كه در اين كشورها از سوي حاكمان آنها در پيش گرفته شد و رفته رفته به غربزدگي انجاميد. غرب‌گرايي جريان اقتباس و پياده‌سازي الگو‌هاي نظامي، آموزشي، اداري و بهره‌گيري از دستاورد‌هاي صنعتي با حفظ فرهنگ و هويت خودي است كه جرياني با پيشينه بيشتر نسبت به غرب‌زدگي است. در غرب‌زدگي، استبداد داخلي به كمك استعمار خارجي سعي كرد تمام الگو‌هاي غربي را با بنيان‌هاي فكري و عقيدتي آن كه با دين و فرهنگ رايج در اين كشورها مغايرت داشت، پياده سازد.

يكي از اين الگو‌هاي غربي، بي‌حجابي زنان و دختران، آموزش مختلط آنان و بي‌بندباري در معاشرت زنان و مردان بود. حاكمان وابستة كشور‌هايي چون مصر، تركيه، افغانستان و ايران از طريق زور و اجبار و تصويب قانون و بخش‌نامه سعي در پياده‌سازي آن نمودند. اين الگو به طور مستقيم با ويژگي‌‌هاي فرهنگي و ديني اين منطقه مغاير است. زنان در اروپا به خصوص پس از جنگ جهاني اول با كنار نهادن سنت‌هاي خود در پوشيدن لباس‌هاي بلند به صحنه‌‌هاي سياسي ـ اجتماعي در غرب رو آوردند و همزمان با تبليغات گسترده شركتها براي استفاده از نيروي كار ارزان آنان در كارخانجات صنعتي و رشد فيمنيسم در اروپا خواهان همساني هرچه بيشتر با مردان (آزادي و برابري جنسي) در حقوق و لباس شده به مدگرايي و تظاهر به زيبايي رو آوردند.

در اين نوشته سعي مي‌شود پيشينه، اهداف عوامل و پيامد‌هاي كشف و منع حجاب، بررسي و به بنيان‌هاي نظري اسلام گرايي و روي‌آوردن به حجاب به عنوان نمود آن، اشاره شود.

طالبان کی‌ها‌اند؟(4)

(فصل چهارم كتاب "نام و ننگ": تولد دوبارهء خراسان کهن در هزارهء نو)

نويسنده: سليمان راوش

روانشاد حبیبی می نویسد:

« پیمانهای انگلیس و قبایل افغانی:

 اقرار نامهء حلیم زائی مهمند:

 ... احمد شیر و بهور گل و مکرم و رحیمداد و هفت نفر ملگان دیگر قوم حلیم زائی تعهد می کنند : که سالانه مبلغ دوصد روپیه خراج میدهند و اطاعت و نوکری سر کار برطانیا را خواهند کرد، و اگر در این راه قصوری بر ایشان ثابت شود مستوجب  سزا خواهند بود، دوستان سرکار را دوستان و دشمنان حکومت را دشمن خود خواهند پنداشت ، و این اقرار نامه  بغرض فوق داده شده . مورخهء 12 جولائی 1852 م » 1

----------------

1 - کتاب پیشین،عبدالحی حبیبی ، تاریخ تجزیهء شاهنشاهی افغانستان، ص 91

یک قبیله دیگر اوغانها بنام حسن خیل و آشوخیل که در درهء  های بین پشاور و کوهات  زندگی داشتند  مانند اجداد شان کک کوهزاد به راهگیری و غارتگری مشغول بودند . انگلیس ها از این راهگیری های شان به عذاب شده و سر انجام اقدام به مطیع کردن ایشان می نماید و پس از مغلوبیت ایشان این تعهد نامه را از ایشان می گیرند. شیرینی این تعهد نامه در آنست که خود به دزد بودن و غارتگر بودن خود اعتراف می نمایند.

نام كتاب: سهم افغانستان در انتقال فرهنگ آسياي ميانه

نويسنده: پوهاند عبدالحي حبيبي

موضوع: تاريخ افغانستان

فرمت: پي دي اف

اندازه: 415 كيلو بايت

عنوان پايان نامه: تاريخ تحولات باميان از ظهور اسلام تا حمله مغول

استاد راهنما: دکتر اصغر فروغي ابري

استاد مشاور: دکتر علي اکبر کجباف

دانش‌پژوه: سلطان ميرسلطان

دوره تحصيلي: كارشناسي ارشد

كليد واژگان: باميان، مغول، هزاره، افعانستان.

رساله حاضربه بررسي تاريخ تحولات باميان ازظهور اسلام تاسال 618 هجري قمري اختصاص داشته ودرسه فصل تأليف گرديده است. هدف ازنگارش اين رساله بررسي تاريخ باميان ازمهمترين مراكزتاريخي افغانستان وآسياست كه سالهاجنگ ودرگيري وغرض ورزي برخي حكام متعصب ونژادپرست افغانستان صدمات جبران ناپذيري برتاريخ،فرهنگ واقتصادآن واردكرده است.

عنوان پايان نامه: بررسي اوضاع سياسي ـ اجتماعي شيعيان افغانستان

 از فرمانروايي درّاني‌ها تا كودتاي سرخ (1126ـ1357 ش/ 1747ـ1978 م)

استاد راهنما: دکتر اصغر منتظرالقائم

استاد مشاور: دکتر سيد اصغر محمودآبادي

دانش‌پژوه: حسين عبدلي

دوره تحصيلي: كارشناسي ارشد

شيعيان افغانستان از اقوام مختلف تشكيل شده‌اند و در استان‌هاي مختلف به شكل فراگير يا نقطه‌اي سكونت دارند اما به صورت عمده منطقة اصلي زندگي ايشان، ناحية مركزي افغانستان يعني هزاره‌جات مي‌باشد. هزاره‌ها و قزلباش‌ها عمده‌ترين طوايف شيعي افغانستان محسوب مي‌شوند كه به زبان فارسي تكلّم مي‌كنند و در سال 1160 ق/1747م احمدخان ابدالي را در رسيدن به قدرت و ايجاد زمينه‌هاي شكل‌گيري كشوري كه بعدها افغانستان ناميده شد ياري رساندند.

نام كتاب: شرح حال و آثار عبدالحي حبيبي

نويسنده: پوهاند عبدالحي حبيبي

موضوع:  تاريخ افغانستان

فرمت: پي دي اف

اندازه: 84 كيلو بايت

گنــج بـاد آورده: «پته خزانه» در زير ذره بين تحقيق و بررسي

اقتباس از دُردري نوشته: كاظم يزداني

پته خزانه (گنجينه پنهان) تذكره اي است در شرح حال شعراي پشتون و نمونه هايي از اشعار شان. مرحوم عبدالحي حبيبي، مورخ معروف كه خود را كاشف و يابنده آن كتاب مي داند نوشته است: نسخه اي از آن دُرشاهوار در بهار سال 1322 ش به دستم افتاد.

بعد از آن كه از اهميت آن واقف گشتم، آن را به حضور شوقمندان ادب ملي و در حلقه هاي ادبي و علمي عرضه داشتم و مورد دلچسپي فوق العاده تمام دانشمندان و ارباب ذوق و علم واقع گرديد. مخصوصاً والا حضرت سردار محمد نعيم خان وزير معارف كه از جوانان علم دوست و ادب پرور اند، در انكشاف اين كتاب و تصحيح و طبع آن تشويق معارف خواهانه فرمودند.(1)

هفت اثرباستانی شامل چهار مجسمه شکسته وسه سرمجسمه به وزارت اطلاعات وفرهنگ تسلیم داده شد.


به گزارش خبرنگارآژانس باختر: عبدالقیوم حکیم زی رئیس اطلاعات فرهنگ ولایت کنرحین تسلیمدهی آثارمتذکره گفت: این اثارقبلا" درمربوطات ولسوالی شیوه ولایت ننگرها توسط موظفین ریاست امنیت ملی آن ولایت بدست آمده بود وبه ریاست اطلاعات وفرهنگ ولایت کنر سپرده شده بود.وامروز به موزیم ملی وزارت اطلاعات وفرهنگ تسلیم داده شد.عمران خان مسعودی رئیس موزیم ملی درمورد اثاریادشده گفت: این آثار ازنوع استوک  مربوط به دوره بودیزم بوده که حالت تفکر وتعلیم را بیان میدارد.به گفته وی : معمولاً این آثار درمعبد درداخل استوپه ها  نصب شده بود که طور بیرحمانه توسط قاچاقچیان ازجا ها کننده شده وبه خارج ازکشور انتقال میگردید.مسعودی افزود: چندی قبل یکصد ونود ودوسکه مربوط به دوره های قبل و بعدازاسلام درمربوط ولایت تخار کشف وبدست آمده که بعداً به موزیم ملی انتقال داده شده است